Steegse Vertellingen - 11. In de steek gelaten

Wij voelden ons in de steek gelaten door onze coalitiepartners. Wij waren woedend en ik sprak in de raadsvergadering de woorden “Wij zijn tegen. Wij trekken hieruit consequenties en zullen ons beraden op onze positie in de coalitie”.

De rapen waren gaar. De vergadering werd op verzoek van de PvdA geschorst voor overleg.

De PvdA toonde begrip voor ons. Pedro Canters, fractievoorzitter van de PvdA,,deed naar mijn idee oprecht zijn best om ons in de coalitie te houden. Tijdens dat korte overleg gaven de PvdA, CDA en VVD aan dat zij de coalitie wilden behouden en dat er later gepraat kon worden over het aanstellen van een raadsadviseur. Ik vertrouw op een woord dat wordt gegeven. Zo ook nu. Voor ons was deze belofte voldoende. En wij hadden natuurlijk ook de positie van onze man in het college, Kees Hermsen, in ons achterhoofd. Hij had als wethouder niets te maken met Hart van Dieren en had part noch deel aan dit conflict.

Wij bleven dus in de coalitie. Achteraf had ik hier spijt van als haren op mijn hoofd. Alles was mis gegaan. Alles was in goed vertrouwen, maar wel ontzettend dom, door ons aangepakt.

Ik heb hier drie belangrijke fouten gemaakt. Ik had nooit vooraf met wethouder Wilschut over de motie moeten overleggen, laat staan de tekst naar hem toesturen.

Verder vertrouwde ik erop dat de raad haar rol serieus nam en inderdaad grip op het project wilde hebben. Die indruk werd nog versterkt door uitspraken van individuele raadsleden maar ook door de het eerdere pleidooi van de PvdA voor externe ondersteuning van de raad.

En tenslotte: Wij hadden gewoon ons hart moeten volgen en uit de coalitie moeten stappen.

In juni 2005 werd de samenwerkingsovereenkomst met ProRail en de provincie getekend. Daarvoor werden natuurlijk ook de raadsleden uitgenodigd. Ik liet verstek gaan. Ik had geen enkele behoefte om me aan te sluiten bij de feestende hotemetoten.

Steegse Vertellingen - 10. Plichtsverzaking

Bij de start van het project was de gemeentelijke investering voor het Hart begroot op € 11.345.000,- euro (= 25 miljoen gulden). Inmiddels was dit opgelopen tot € 14,2 miljoen. Deze avond werd nog eens een extra bedrag van € 1,2 miljoen uit de grondexploitatie gevraagd. Samen € 15,4 miljoen oftewel 36% meer dan de oorspronkelijke begroting.

Heel Nederland weet dat grote infrastructurele projecten de welhaast onbedwingbare neiging hebben om volledig uit de hand te lopen. Daarover was zelfs een parlementaire enquête uitgevoerd. Enkele aanbevelingen van deze enquêtecommissie had ik opgenomen in onze motie. De raad moest zijn controlerende rol maximaal kunnen invullen. Daarvoor wilden wij een protocol opstellen dat specifiek voor “Hart van Dieren” zou gelden. Ieder kwartaal wilden wij een gedetailleerde voortgangsrapportage.

Daarnaast moest het project regelmatig worden doorgelicht door een onafhankelijk externe partij. Wij hadden al diverse malen gesproken over de externe advisering en pogingen om grip op het project te krijgen. De door ons voorgestelde aanpak is heel normaal in de dagelijkse projectpraktijk en ik kon me dan ook niet voorstellen dat deze motie niet door de raad zou worden overgenomen.

Nou, daar voelde het college dus opeens niets voor. Vooral de externe controle lag zwaar op de maag. Wethouder Wilschut beloofde dat de raad in het vervolg via kwartaalberichten op een goede manier op de hoogte zou worden gehouden en hij vond de jaarlijkse toets van de gemeenteaccountant voldoende. Het college van B&W was immers mede verantwoordelijk voor de organisatie van het project en vond dat zij er al “bovenop” zat.

Onze coalitiepartners, het CDA, de VVD en de PvdA waren het roerend eens met de wethouder. Ook Gemeentebelangen, D66 en de ChristenUnie zagen er niets in. Alleen Groen Links steunde ons.

In mijn ogen onbegrijpelijk. Hiermee liet de raad haar kans op meer grip op het project te krijgen uit haar handen glippen. En ik ben nog steeds van mening dat de raad toen haar controlerende plicht ernstig verzaakt heeft.

Wij stemden dan ook, samen met Groen Links, D66 en Gemeentebelangen tégen de businesscase, het functionele programma van eisen, de samenwerkingsovereenkomst, de vrijgave van de financiën en de toevoeging van € 1,2 miljoen uit de grondexploitatie.

Wij voelden ons al een tijdje niet lekker in deze coalitie.

Wij hadden tijdens de hele periode waarin wij deel uitmaakten van de coalitie onze kritiek nooit onder stoelen of banken gestoken. Dat werd ons niet altijd in dank afgenomen.
Ook herkenden wij ons steeds minder in het beleid dat werd gevoerd. Ons dringende verzoek om een extern onderzoek naar de gang van zaken bij de deconfiture van de Stichting Werk & Scholing, waardoor wethouder Lammers was afgetreden, had geen gehoor gevonden
En er was in november 2004 tegen onze zin gekort op het wijk- en dorpsgericht werken. Toen twijfelden we al aan de coalitie.
De voornaamste reden waarom wij toch nog in de coalitie zaten was de alom geprezen wethouder Kees Hermsen die namens Leefbaar Rheden in het college van B&W zitting had en het prima deed.

Steegse Vertellingen - 9. De motie van mei 2005

De motie waar het om draaide.

De Raad van de gemeente Rheden, in vergadering bijeen op 31 mei 2005, sprekende over agendapunt 9, het voorstel betreffende Hart van Dieren

overwegende dat:
• aard, omvang en complexiteit van het Hart van Dieren rechtvaardigen dat invulling wordt gegeven aan het scheppen van omstandigheden en randvoorwaarden waardoor de Raad van de gemeente Rheden zijn functie als hoofd van de gemeente optimaal kan uitoefenen.

• geborgd moet worden dat de Gemeenteraad in alle komende fasen van het project zijn positie als controleur op een werkelijke goede manier kan invullen zowel waar het sturing en controle betreft als ten aanzien van de projectdoelen en de projectbeheersing.

besluit
• dit vorm te geven door de wijze van rapportage en verantwoording door het College van B&W aan de Raad van de Gemeente Rheden over het project Hart van Dieren gedurende de looptijd van het project aan een aantal voorwaarden te verbinden.

draagt het college van Burgemeester en Wethouders op:

• te garanderen dat de Gemeenteraad vroegtijdig betrokken wordt bij belangrijke besluiten en geïnformeerd wordt over opkomende feiten en risico’s die de uitkomsten van het project zowel materieel als financieel wezenlijk beïnvloeden. Een en ander zonodig in vertrouwelijkheid.

• iedere drie maanden een voortgangsrapportage over het project Hart van Dieren aan de Gemeenteraad aan te bieden.
Deze voortgangsrapportage omvat in ieder geval:
a. de ontwikkeling van de scope van het project ten opzichte van de huidige plan;
b. de ontwikkeling van de planning ten opzichte van het huidige plan;
c. de ontwikkeling van de financiën ten opzichte van het huidige plan;
d. de ontwikkelingen in de aan het project verbonden risico’s, de beheersing ervan en de mogelijke financiële gevolgen;
e. wat de Gemeenteraad verder moet weten.

Daarnaast worden in de voortgangsrapportage ontwikkelingen in of veranderingen van de doelstellingen van het project en de hiervoor noodzakelijk randvoorwaarden, zoals flankerend beleid, in aparte paragrafen vermeld en toegelicht.

• bij deze voortgangsrapportages dient periodiek, op basis van een nader te bepalen frequentie, een rapport te worden gevoegd met een oordeel over de kwaliteit en volledigheid van de informatie in de voortgangsrapportage en over de toereikendheid van de projectorganisatie. Bij de beoordeling van de toereikendheid van de projectorganisatie wordt in het bijzonder aandacht besteed aan de administratieve organisatie en de interne controle van het project.

• het rapport, zoals bedoeld in het voorgaande alinea, dient te worden opgesteld door een onafhankelijke externe auditor en wordt gelijktijdig met de voortgangsrapportage, als afzonderlijk document, aan de Gemeenteraad gezonden.

en gaat over tot de orde van de dag,

fractie Leefbaar Rheden,
M. Th. Kooijmans

Steegse Vertellingen - 8. Mei 2005

Mijn fractie, Leefbaar Rheden, maakte nog steeds deel uit van de coalitie. Onze eerste vertegenwoordiger in het college, wethouder van Zadelhof, was intussen opgevolgd door Kees Hermsen.

In de raadsvergadering van 31 mei werden de plannen behandeld.
Alle partijen zaten met grote vraagtekens en er waren vooraf honderden vragen gesteld en het was opvallend dat de Klankbordgroep zich toen al afvroeg wat haar rol was. Kennelijk voelde ze zich niet serieus genoeg genomen. En belangenorganisaties en bewoners kwamen in steeds grotere getale in het geweer.

Voor een goed begrip. Hoewel wij zeer kritisch waren op het project waren wij nog steeds voorstander. Wij maakten ons echter ernstige zorgen. De financiële onderbouwing was zwak, de raad had vrijwel geen grip op het project, de communicatie met de bewoners, de klankbordgroep en de raad moest beter, er was geen verkeerscirculatieplan en een stedenbouwkundig plan ontbrak.
Veel van onze zorgen werden gedeeld door de andere partijen maar wethouder Jan Bart Wilschut praatte alles recht.

Gemeentebelangen was sowieso tegen alle plannen. Groen Links en wij (Leefbaar Rheden) probeerden in enkele moties op voor ons belangrijke punten bij te sturen. Groen Links wilde een beslissing over de detailvulling van het functionele programma uitstellen. Deze motie vonden wij overbodig en wij steunden hem dan ook niet. De motie van Groen Links over formalisering van de rol van de klankbordgroep, een betere communicatie en een terugkeergarantie voor de bewoners van het gebied konden wij van harte onderschrijven.

Wij dienden zoals gezegd ook een motie in. Naast de financiële risico’s was al diverse malen gebleken, dat de raad onvoldoende grip op het project had. Daarover was al eerder uitvoerig in commissies en in de raad gesproken en onze zorg werd gedeeld door veel raadsleden.

Ik had met onze wethouder Kees Hermsen al eerder over onze zorgen en deze motie gesproken. Op zijn aanraden had ik daarover telefonisch contact opgenomen met Jan Bart Wilschut. Toen kreeg ik de indruk dat hij welwillend tegenover onze motie stond. Ik blij natuurlijk en op de ochtend van de raadsvergadering (31 mei 2005) mailde ik de motie naar hem zodat hij de tekst goed kon laten bezinken. Stom natuurlijk. Had ik nooit moeten doen. Daarmee gunde ik hem teveel tijd om zich voor te bereiden.

Steegse Vertellingen - 7. De verdwenen miljoenen

In de serie Steegse Vertellingen maak ik af en toe een uistapje. Om de context wat sprekender te maken. Zo ook vandaag

Tot in 2005 hebben de gemeente en de provincie in officiële stukken volgehouden dat aan aantal regionale partijen € 70 miljoen op tafel zou leggen. Daarvan zou de gemeente € 11,4 bijdragen en de provincie € 22,9 miljoen. De rest moest komen van andere regionale partners.
Daar is niets van terecht gekomen.

Het KAN zegde € 4,5 miljoen toe en een andere (overigens niet-regionale partij waarvan ik de naam niet kan noemen) droeg ook enkele miljoenen bij. De provincie en de gemeente hadden inmiddels hun bijdrage verhoogd zodat er uiteindelijk een bedrag van zo’n € 48 miljoen op de teller stond. Dat scheelde een dikke € 20 miljoen, Uitgaande van de eerdere uitspraken (zie boven) scheelde het zelfs € 35 miljoen.
Wat hadden we niet allemaal met het geld kunnen doen?

Het blijft een feit dat onderweg domweg tientallen miljoenen aan regionale bijdragen in nevel zijn opgelost. Een afdoende verklaring is nooit gegeven en tot op de dag van vandaag is niet duidelijk hoe men aan het oorspronkelijke bedrag van €70 miljoen kwam en waarom dat nooit is binnengehaald. Ik vermoed dat er helemaal geen € 70 miljoen aan regionale bijdragen was toegezegd maar dat men niet durft toe te geven. Dat zou namelijk betekenen dat er eens iemand (of misschien wel meer mensen) iets uit de duim heeft gezogen en dat zou politieke consequenties hebben. En dat willen we met zijn allen niet. Toch?
Het heeft mij altijd bevreemd dat buiten onze fractie geen enkele andere partij hier aandacht voor had. Waarom eigenlijk?

Die vraag lijkt me uiterst belangrijk. Als de toezeggingen van de overige regionale partijen (ten bedrage van zo’n € 35 miljoen) waren nagekomen dan had het oorspronkelijke plan, trein en weg beide onder het maaiveld, misschien kunnen worden uitgevoerd en waren veel afgeleide problemen een stuk minder geweest.

De complimenten

In de krant vrschijnen de laatste tijd regelmatig artikelen die je kunt beschouwen als reactie op eerdere berichten op mijn weblog. Vandaag ook weer.

In de Gelderlander stond een interview met de duo-voorzitters van zwemvereniging PFC (Poseidon Flamingo’s Combinatie). ’n Prima club trouwens. Mijn zoon heeft er jarenlang met veel plezier aan waterpolo gedaan.

Laatst schreef ik dat wethouder Elsenaar eens aan het werk moest gaan met zijn zwembadvisie. Hij is naar mijn idee inhoudelijk veel te onzichtbaar.

Ik wordt op mijn wenken bediend. In de krant laten de zwemclubvoorzitters optekenen “Wethouder Hans Elsenaar is goed bezig”(..)”Hij werkt aan een behoeftenstudie en het beeld dat wij ervan krijgen is heel constructief en positief”.

Kijk, dat doet mij deugd. Als Elsenaar mij op deze manier wil antwoorden vind ik dat prima. Als hij zo wil laten zien dat er wel degelijk gewerkt wordt aan die visie en vooral als hij de wens van PFC en de andere zwemverenigingen voor een goede sportaccomodatie vervult dan krijgt hij van mij een pluim op z’n hoed. ’n Hele grote!

Maar dan blijft de vraag. Hoe werkt het mechanisme nu. Vindt een journalist inspiratie op mijn weblog en gaat op zoek naar een mooi artikel, heeft iemand in het gemeentehuis de taak op zich genomen om mijn weblog af te speuren en op “subtiele“ wijze “antwoorden” te regisseren of is het allemaal gewoon toeval?

Ik beschouw het als ’n compliment. Politiek Rheden wordt serieus genomen.

Steegse Vertellingen - 6. Businesscase

In april 2005 werden ter afsluiting van de haalbaarheidsfase en als start van de planfase besluiten gevraagd over het samenwerkingscontract tussen gemeente, provincie en Prorail, het functioneel programma van eisen en de businesscase.

Dit was tevens de vuurdoop voor Jan Bart Wilschut. Hij volgde Ella Schadd op die burgemeester werd in Boârnsterhiem.

Mijn twijfels namen toe bij de behandeling van de businesscase. In februari was nog uitgegaan van € 126 miljoen terwijl dit nu (2 maanden later) ineens was teruggebracht naar € 104 miljoen .

Het ontbreken van gedegen risicomanagement en de vraag waarom alles onder verplichte geheimhouding werd behandeld voelden ook niet goed en brachten me nog meer aan het twijfelen. Bovendien kregen we in eerste instantie slechts een uittreksel van het Functioneel Programma van Eisen. Ook de koppeling met Havikerpoort beviel me niet. Instemming met Hart van Dieren betekende uiteindelijk ook te worden meegezogen in de plannen voor de Havikerpoort.

Ik was nog steeds voorstander van het project maar de manier waarop de gemeenteraad het proces in werd getrokken en het ontbreken van grip op het project begon mij te benauwen.

De voorbeelden van uit de hand gelopen projecten lagen voor het oprapen. Ik ben nog steeds gebonden aan geheimhouding maar ik kan wel zeggen dat deze businesscase aan alle kanten rammelde. Gaten waren gedicht met dubieuze aannames en er werden besparingen voorzien de gebaseerd waren op vage begrippen als efficiencywinst en marktdruk. De concurrentie op de markt zou ervoor zorgen dat de bouwkosten lager zouden zijn als geraamd. De opbrengsten van de geplande parkeergarage werden meegerekend en de bouw van 400 woningen en kantoren zouden ook een smak geld in het laatje brengen.

Kortom, het plan was niet meer het uitgangspunt voor de kostenraming maar de beschikbare gelden werden op creatieve wijze aan het plan aangepast. De relatie tussen het beschikbare budget en het plan was zoek maar dat kon toch niemand echt goed controleren en zeker de gemeenteraad niet.

Steegse Vertellingen - 5. Structuurplan

Mijn onrustgevoelens werden ook gedeeld door andere partijen. Tot nu toe had de raad voornamelijk aan de kant gestaan. De raadsleden konden niet meer aan de burger uitleggen wat er allemaal gebeurde en begon haar rol op te eisen.

In september 2004 was het voorontwerp Structuurplan Centraal Ontwikkelingsgebied Dieren ter inzage gelegd. Vooral individuele bewoners en het bedrijfsleven in het plangebied reageerden. Er kwamen 28 inspraakreacties maar daaruit sprak al wel grote bezorgdheid. De vaagheid van het plan, het ontbreken van een duidelijke visie op de verkeersafwikkeling en bezorgdheid over het behoud van woon- en dorpsfuncties waren de belangrijkste reacties.

In maart 2005 werd het structuurplan door de raad aangenomen. Bij de voorafgaande commissievergadering en de behandeling in de raad begonnen de bewoners en belangenorganisaties in Dieren zich nadrukkelijk te roeren. Na de eerdere inspraakreacties in het najaar van 2004 brachten belangenorganisaties en individuele bewoners brachten nog eens hun bedenkingen over. Men maakte zich zorgen over de verkeersafwikkeling, de parkeervoorzieningen, overlast tijdens de bouwperiode, de bebouwing van de het Hart en behoud van het stedebouwkundige aanzien, de financiering en de mensen en woningen die voor het project moesten wijken.

De PvdA stelde vast dat voor “Hart van Dieren” vanaf nu veel ingewikkelde onderwerpen aan de orde zouden komen en stelde voor om daarvoor de raad te laten ondersteunen door externe deskundigen.Later in het jaar zou de inzet van externe ondersteuning nog een belangrijke rol gaan spelen.

Stippels met bimbam

Zo af en toe wil ik wel eens wegdromen. Dan spring ik van de hak op de tak (als die er nog is dan). Zo’n avond heb ik nu ook. En bovendien ben ik nog steeds wat koortsig, moe en te lui voor een politiek onderwerp. Geen zin dus, gewoon wat gedachten, losse opmerkingen. Stippels met bimbam. En vroeg naar bed.
Morgen stort ik me weer op het Hart, Riviersteen of de Rozendaalse woestijn.

Wat doe ik eigenlijk met m’n blog? Wat wil ik ermee?

Veel mensen delen mijn kijk op een specifiek onderwerp. Sommigen zijn het zelfs zeer vaak met me eens. Anderen af en toe en men wil regelmatig de discussie aangaan. Hardstikke goed. Ben ik erg blij mee.

Maar niet altijd vallen mijn schrijfsels in goede aarde. Er zijn ook lezers die een totaal andere blik op de wereld hebben, zich geraakt voelen of zich verbonden voelen met degenen naar wie de kritiek is gericht. En vaak heb ik best waardering voor die mensen. Ik houd mezelf dan voor dat de mens en de rol die hij speelt verschillende zaken zijn. Lukt me soms aardig, af en toe ook niet. En dan zijn er ook nog figuren die gewoon niet pruimen wat ik zeg omdat ìk het ben die het zegt.

Heb ik volledig begrip voor. Mensen die het niet met me eens zijn mogen van mij, binnen de grenzen van betamelijkheid, roepen wat ze willen. Niet schelden of dreigen dus. Ik heb eigenlijk nog geen reacties hoeven verwijderen omdat ik de reageerder te ver vond gaan. Als ik kritiek geef moet ik ook kritiek kunnen ontvangen.

Ik krijg ook heel wat mails. Mail van mensen die niet via de weblog willen reageren, het eng vinden om dat via de weblog te doen of omdat reageren via de blog hen technisch niet goed afgaat. Of omdat ze hun reactie niet willen delen met anderen en een persoonlijk weerdwoord willen. Allemaal prima!
Maar er zijn ook extremere gevallen. Inmiddels zijn er pogingen geweest om de weblog technisch onderuit te halen. Dat is tot nu toe gelukkig niet gelukt. Maar ook verkapte dreiging komt voor.

Daarnaast wordt soms gedreigd met gerechtelijke actie. Ik ben juridisch niet onderlegd dus je kunt me ’n hoop wijs maken. Ik zoek dan ook een advocaat die me kan voorlichten en adviseren, 'n bloggocaat zogezegd. En ik denk dat ik ook maar 's bij een grote weblog m'n licht ga opsteken. Die mensen weten beter dan ik waar Abraham de mosterd haalt.

Ik wil met dit alles maar zeggen. Het is niet alleen het schrijfwerk wat tijd en energie kost. Geeft niks hoor, heb ik er allemaal voor over maar voor ’n simpele blogger als ik is het woekeren met de tijd. De schaarse uurtjes die ik beschikbaar heb, tussendoor, ’s avonds of in het weekeinde zijn dan ook goed gevuld.

Laat ik de draad niet kwijtraken en terugkeren naar de reacties. Vanaf nu zullen mensen die op de blog reageren een woordverificatie uit moeten voeren. Bij iedere reactie wordt gevraagd om een reeks letters in te voeren. Om spam of andere rotzooi te voorkomen.

Nou ik toch bezig ben. Ik ben best wel eens jaloers op m’n grote broers, de professionele blogsites die met een aantal schrijvers en een “backoffice” zo’n blog runnen. Ik draag ze overigens een zeer warm hart toe hoor want ik vind ze prachtig. En ik vermaak me met het afstruinen van het web op zoek naar collega-zwoegers met hun eigen weblog die net als ik politici en bestuurders een spiegel voorhouden of die hun hobby via het web wereldkundig maken. Die honderden, duizenden gedreven bloggers die met veel plezier aan hun weblog sleutelen.

Ik zou trouwens best wat groter wiilen. Pretenties zat Af en toe zal ik ook m’n mening over de provinciale of landelijke politiek of algemene maatschappelijke ontwikkelingen geven. Maar in Rheden en de regio is voorlopig nog genoeg te doen. Denk aan de Bomenkap, de woningbouw, Riviersteen of Hart van Dieren. Of wat berichten over iemand die uit andermans werk declameert. Inspiratie genoeg. En bijdragen van anderen stel ik zeer op prijs.

M’n blog is nogal sober en ik ben op zoek naar meer mogelijkheden.’n Andere indeling, eenvoudiger reactieverwerking, sneller laden van de blog, berichten beter groeperen, meer kleur in de postings of simpeler zoeken in de blog. ’t Is nu allemaal trouwens wel redelijk overzichtelijk. Heeft ook zijn charme.

En waar het me om begonnen is.

Ik heb het gevoel dat ik m’n steentje bijdraag aan een rechtvaardiger opener politiek. En dat geldt speciaal voor politiek Rheden. Dat bestuurders en politici niet altijd ongemerkt, ongezien, tersluiks grappen uithalen die ik persoonlijk niet zo waardeer. En niet alleen politici. Elders in de maatschappij gebeurt ook genoeg waar een vinger op gelegd kan worden.

Wat dat betreft is het web (g)een zegen voor ons allen!

Steegse Vertellingen - 4. Op stoom

Het project maakte langzamerhand ook steeds meer los bij de bevolking. Medio 2004 werd een informatiemarkt gehouden en de eerste reacties kwamen binnen. Bewoners van het plangebied waren al eerder plotseling geconfronteerd met het feit dat hun woningen voor het plan moesten wijken. Zij waren des duivels over de wijze van communiceren. Van hen werd door de gemeente begrip voor de plannen gevraagd. Een staaltje van overheidsdenken vanuit een ivoren toren en het zich moeilijk kunnen verplaatsen in de gedachtengang van burgers. De boeren hadden ook al hun bezorgdheid geuit over de ecologische poort bij de Hof te Dieren en de koppeling van Hart van Dieren met de Havikerpoortplannen.

Vanaf de begrotingsbehandeling in november 2004 kwam “Hart van Dieren” vaker op de raadsagenda. De gemeentelijke financiën stonden onder druk en het belangrijkste onderwerp waren de algemene bezuinigingen op de gemeentebegroting maar verschillende partijen vroegen ook aandacht voor “Hart van Dieren”. De VVD vroeg naar het draagvlak en de communicatie met de burgers en samen met Gemeentebelangen waren zij bezorgd over de financiële risico’s van het project. Zoals gezegd, het was geen vetpot en Groen Links wilde zelfs het hele project ter discussie stellen. Onze fractie maakte zich vooral zorgen over het gebrek aan aandacht voor de spoorlijn in de rest van de gemeente en over het wijk- en dorpsgericht werken .

In december 2004 werd de raad door de projectgroep op de hoogte gesteld over alle werkzaamheden die waren uitgevoerd en over het besluitvormingsproces.
Het contracteringsproces was gestart, het ontwerp was al een eind op weg, kostenramingen, structuurplannen en grondverwervingprocedures waren opgesteld, een verkeerscirculatieplan was in ontwikkeling en ga zo maar door.

De bevolking was niet vergeten. Er werd via nieuwsbrieven en een website naar de burgers gecommuniceerd en er was een klankbordgroep gevormd.

De gemeenteraad had in dit proces vrijwel volledig buitenspel gestaan. Er was al veel gebeurd en de trein was gaan rijden. Later bleek dat ie niet meer te stoppen was.

In deze periode begonnen B&W ook te trekken aan de financiering. De raad stemde in met het indexeren van de reserve voor het project. Hierdoor werd meer dan 1 miljoen euro toegevoegd aan het project . Ik begon me zorgen te maken over de financiering. En enkele partijen gaven nadrukkelijk aan dat hiermee nog geen instemming werd verleend aan het project zelf.

Het KAN zorgde in december 2004 voor een flinke tegenvaller. Er was op zo’n € 8 miljoen gerekend maar het KAN hield het bij een toezegging van € 2 miljoen direct en € 2,5 miljoen in 2008. De provincie kwam gunstiger uit de bus. Daar besloot men om het budget met € 6,5 miljoen te verhogen.

Ik had echter geen goed gevoel overgehouden aan de laatste ontwikkelingen en de twijfels sloegen toe. De gemeenteraad had naar mijn idee te weinig invloed en kreeg te weinig duidelijkheid. De raad kreeg af en toe brokjes toegeworpen en kon besluitjes nemen over het een en ander maar had niet echt invloed op de ontwikkelingen. Om meer duidelijkheid af te dwingen ben ik daarom in december 2004 schriftelijk expliciete vragen gaan stellen over allerlei onderwerpen. Blijkbaar erg moeilijk allemaal want ondanks herhaald aandringen kwamen de antwoorden pas in februari 2005 Dat bleek ook want men was nog aan het nadenken over de projectopzet, de onderlinge samenwerking, de planning, de controle en de risico’s. Wel werd de businesscase genoemd. De aanleg van de infrastructuur was op dat moment ( februari 2005) begroot op € 126 miljoen euro.

Steegse Vertellingen - 3. Het compromis

In december 2003 ging de raad akkoord met de financiering voor Hart van Dieren. Er werd definitief € 11.345.000, - voor het project gereserveerd.
Ook de Tweede Kamer zette door en eiste van de ministers een beslissing ten gunste van het project.

Uiteindelijk kwam in februari 2004 het verlossende woord. Het rijk zegde € 50 miljoen toe. Het college van B&W en de gemeenteraad waren er blij mee. Wethouder Ella Schadd had hiermee uitstekend werk verricht. Maar we zaten we wel met de acht-min variant die in 2003 in een alternatievenstudie door de projectgroep bedacht was.

Of de raad het en nou wel of niet met de gekozen variant eens was kwam niet ter sprake. Gemeente en provincie lagen in die periode immers nog volop in de clinch met het rijk en we moesten maar afwachten wat er uit de bus kwam.

Er is dus geen raadslid aan de keuze voor de acht-min variant te pas gekomen. Het werd allemaal bedacht buiten de gemeenteraad om. Dat werden we ons pas later bewust. En pas in 2005 heeft de gemeenteraad de alternatievenstudie te zien gekregen.

Ik vond het zelf prachtig en was een groot voorstander van het project. Dat had Rheden maar weer mooi geflikt. Het plan kreeg weliswaar niet het cijfer 10 maar een 8- was toch ook een ruime voldoende. Een mooi voorbeeld van manipulatie naar ik later begreep. Nu het concreet was begon het plan meer in de raad te leven. Het project werd omgedoopt naar Hart van Dieren (de naam “Hart voor Dieren” bleek al bezet door dierenvrienden), er werd verder gesproken over de financiën en de projectgroep gaf enkele presentaties zodat we ons een beeld konden vormen.

Steegse Vertellingen - 2. De aanloop

Hart van Dieren is niet onder een gelukkig gesternte geboren. Door het schrappen van de noordoostelijke verbinding van de Betuwelijn die door de Achterhoek zou lopen werden de spoorproblemen afgewenteld op de bestaande spoorlijn op de noodwestoever van de IJssel. Daardoor werden de al langer bestaande verkeersproblemen in Dieren nog eens verergerd.

Daarop grepen provincie en gemeente hun kans. Er kwam een prachtig plan uit de bus waarin spoor- en wegverkeer ondergronds door Dieren wordt geleid. Bovengronds zou de ruimte worden benut om Dieren een nieuw hart te geven en het project kreeg al snel de naam Hart voor Dieren. Iedereen was enthousiast en de helden waren wethouder Alberse, gedeputeerde Johan de Bondt en de Tweede Kamerleden Jaap Jelle Feenstra en Nellie Verbugt.

Het project stond dus op de rails. De provincie Gelderland en de gemeente Rheden hadden echter buiten de Haagse waard gerekend. Het oorspronkelijke plan was niet bedacht in Den Haag en het werd in Den Haag dan ook onderuit gehaald. De ministers trokken hun toezeggingen in en zonder de steun van Feenstra en Verbugt (inmiddels niet meer in de Tweede Kamer) moesten De Bondt en Ella Schadd alle zeilen bijzetten om nog te redden wat er te redden viel.

In 2002 en 2003 was de koehandel over de rijksbijdrage voor het project nog in volle gang. De rijksoverheid eiste versobering van het plan en volledige ondertunneling van weg en spoor was ver weg. Dat vond de projectgroep onvoldoende en daarop is de alternatievenstudie uitgevoerd. In november 2002 zei projectleider Hombrink nog: "De aanleg van bijvoorbeeld alleen de autotunnel, zoals Kamp suggereert, is voor ons niet bespreekbaar. Logisch dat hij dat voorstelt, want dan kan het rijk de ondertunneling min of meer loslaten. Maar het brede draagvlak dat voor dit plan is ontstaan alsmede de bereidheid om de ondertunneling te financieren is juist gebaseerd op de totale ondertunneling (…) Met één tunnel los je slechts ten dele enkele problemen op. Maar ik ben ervan overtuigd dat als dit alternatief serieus ter sprake zou komen, de financiers afhaken. Voor ons is dit voorstel dan ook onacceptabel."

Ook de gemeenteraad liet zich niet onbetuigd. In moties werd aangedrongen op het nakomen van de toezeggingen die door de Tweede kamer bij het kabinet waren afgedwongen en kamerleden en ministers werden bestookt met brieven uit gemeente en provincie en uitgenodigd voor bezoeken aan Dieren zodat ze ter plaatse bewerkt konden worden.

Niemand vroeg zich af wat de rol van de raad in dit proces was. De raad werd in deze periode af en toe bijgepraat door de wethouder en nam alleen zijdelings beslissingen over de wet voorkeursrecht gemeente om percelen in het plangebied van Dieren te kunnen opkopen. Ik hield al wel de financiën in het oog. Het was me in 2002 opgevallen dat er een financieel gat van zo’n € 1,5 miljoen in de gemeentelijke reservering voor het project zat. Eerst na vragen van mijn kant kwam dit boven tafel.

Steegse Vertellingen - 1. Proloog

Ik had er behoefte aan om op te schrijven hoe het allemaal zo gekomen is met Hart van Dieren en waarom ik tegenover dit project sta zoals ik sta.
De komende tijd zal ik de lezer in een serie afleveringen deelgenoot maken van de manier waarop ik Hart van Dieren heb beleefd in de periode dat ik in de gemeenteraad zat. Het verhaal is overigens vorige zomer al geschreven. Dus nog vóórdat het tekort bekend werd. Het lijkt me nu een geschikt momment voor publicatie. Omdat een groot deel zich in en om de raadszaal van Rheden in De Steeg afspeelt heb ik mijn verhaal de titel Steegse Vertellingen meegegeven.
------------------------------------------------------------------------------------
In 2002 stond ik als lijstduwer voor Leefbaar Rheden op de kieslijst. Door het wegvallen van enkele kandidaten en doordat onze lijstrekker, Ben van Zadelhof, wethouder in het nieuwe college werd kwam er een raadszetel vacant. Als enthousiast groentje stapte ik in 2002 de raad binnen. Henk Hagen en ik vormden de fractie van Leefbaar Rheden. Eind 2002 werd ik op verzoek van Henk fractievoorzitter van de fractie Leefbaar Rheden.

Binnen de fractie was Hart van Dieren mijn verantwoordelijkheid en het verhaal is geschreven vanuit mijn persoonlijke perceptie. En ik wil collega Henk absoluut niet tekort doen. Wij zijn in de raadsperiode 2002-2006 door dik en dun met elkaar opgetrokken, hebben samen veel beleefd en ook heel veel plezier gehad. En we steunden elkaar onvoorwaardelijk. Henk en ik waren Leefbaar Rheden. Leefbaar Rheden was Henk en ik.

Mijn relaas draag ik dan ook op aan Henk. Collega, steun en toeverlaat.

Persbericht Gedeputeerde Staten - Formeel besluit stopzetting stuurgroep Hart van Dieren

Bijgaand het persbericht waarin Gedeputeerde Staten besluiten tot opheffing van de stuurgroep. Met dank aan Martijn Leisink.
Ik heb het persbericht opgeluisterd met enkele cursieven van mij.
------------------------
Arnhem, 19 februari 2008

GEDEPUTEERDE STATEN BESLUITEN PROJECT HART VAN DIEREN ALS AFZONDERLIJKE PROJECTEN VOORT TE ZETTEN

Gedeputeerde Staten hebben op basis van een advies van de Stuurgroep Hart van Dieren besloten het project Hart van Dieren te beëindigen en als afzonderlijke projecten voort te zetten. In de stuurgroep werkten de provincie, de gemeente Rheden en ProRail samen om met name de verkeersproblematiek in Dieren op te lossen. Dit besluit wordt nog voorgelegd aan Provinciale Staten.

De stuurgroep zou nog reageren op de audit. Maar ze geeft helemaal geen reactie op het auditrapport. Dat is natuurlijk te tricky. Dan moet ze zich verantwoorden. Ze geeft alleen het advies om op een andere manier verder te gaan. Weer een slinkse manier om de bestuurlijke verantwoordelijkheid te ontlopen. Maar ze geeft hier natuurlijk wel mee aan dat het fout zat met de aanpak en daarmee dus ook met de aansturing.

.

Achtergrond
In september van 2007 bleek dat, bij ongewijzigde voortzetting van het project Hart van Dieren, de oorspronkelijk geraamde kosten met ruim veertig miljoen zouden worden overschreden en het project daarmee onbetaalbaar zou worden. Dat vormde de aanleiding om de gevolgde procedure tegen het licht te houden. De audit van het (financiële) proces leverde een aantal verbeterpunten en aanbevelingen op voor toekomstige grote infrastructurele projecten. Daarnaast is een Atelier van deskundigen aan de slag gegaan om aanzetten te leveren voor een nieuwe kijk op de ruimtelijke ontwikkeling van Dieren.

Het Atelier leverde als belangrijkste conclusie op dat het oorspronkelijke project geherdefinieerd moest worden. Geadviseerd werd om via twee sporen te werken: enerzijds de ontwikkeling van een Masterplan voor Dieren door de gemeente en anderzijds de aansluiting daarvan op de provinciale infrastructuur (N348, Burgemeester de Bruinstraat) door de provincie.

Het Atelier vertelde op de voorlichtingsavond in december toch echt een ander verhaal. Daar werd verkondigd dat het project onder een enkele aansturing moest komen en er werd niet gesproken over twee afzonderlijke projecten. De provincie kletst dus maar een beetje weg. Of het Atelier heeft haar advies achteraf weer aangepast. En dan heeft dat Atelier met twee tongen gesproken. Maar ja, dat Atelier stond onder leiding van Co Verdaas, PvdA-gedeputeerde van de provincie. Dat zegt waarschijnlijk al voldoende.

Keuzes
In navolging van de adviezen van de stuurgroep heeft het college besloten om het huidige project Hart van Dieren voor 15 mei af te ronden. De kennis en ervaring van het projectbureau worden overgedragen aan de nieuwe projectleiders van gemeente en provincie. De kosten voor de afronding van het project komen nog ten laste van het projectbudget. Uiteindelijk zullen deze kosten evenredig worden verdeeld over de voormalige partners. Ook de samenwerkings-overeenkomst met gemeente en ProRail wordt ontbonden.

Ik verwacht een nauwkeurige financiële eindafrekening van de stuurgroep. Daarin ook opgenomen wie welke kosten voor zijn rekening neemt. En die eindafrekening dient gecontroleerd te worden door een onafhankelijke accountant. Kunnen we precies zien wat er nog over is voor ontwikkeling en uitvoering van nieuwe plannen.

Hoewel gekozen wordt voor een gemeentelijk (masterplan) en een provinciaal (N348) spoor, willen Gedeputeerde Staten wel dat er een ambtelijk en bestuurlijk afstemmingsoverleg in het leven wordt geroepen om het vervolg goed gecoördineerd te laten verlopen.

Als dezelfde figuren aan tafel zitten die nu ook in de stuurgroep en de projectleiding zitten dan wordt het sowieso niks. Die hebben bewezen dat ze zo'n project niet aankunnen. Dus eerst al die mensen die in het project verantwoordelijkheid hebben gedragen eruit.

Resultaten Audit
Het dagelijks bestuur van de provincie is van mening dat ook wanneer, zoals de Audit aangeeft, er een ander beheersingssysteem van de kosten was gehanteerd, niet eerder dan in het voorjaar van 2007 er voldoende duidelijke signalen zouden zijn geweest dat de kosten de oorspronkelijke ramingen ver zouden gaan overtreffen. Eerder ingrijpen in het project dan nu het geval was, was dan ook niet mogelijk. Ook is het college van mening dat de controlemomenten tijdens de planfase beter benut hadden moeten worden.

Kletskoek. Zie de notulen van de raadsverslagen, zie mijn eerdere waarschuwingen en commentaren. Al in 2005 waren er signalen dat het scheef zat. Toen had de stuurgroep al moeten ingrijpen.

Als gevolg van deze bevindingen wil het college dit voorjaar nog aan Provinciale Staten een protocol Gelderse aanpak gebiedsontwikkeling voorleggen met daarin een duidelijke leidraad over hoe te handelen bij grote projecten/processen.

Dus impliciet wordt toegegeven dat men het project niet aankon. Met andere woorden: hier staat dat de bestuurlijke controle van de sturugroep die onder leiding stond van voorzitter van Haaren heeft gefaald.

Atelier
Het Atelier heeft waardevolle en interessante ideeën opgeleverd. Met name het idee dat vanuit een gewenste stedebouwkundige ontwikkeling van een groter geheel gekeken moet worden naar verkeerskundige en infrastructurele oplossingen, spreekt aan. Het advies van het Atelier om de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor het Masterplan/verkeerstructuur los te koppelen van het te ontwikkelen infrastructuurplan voor de inpassing van de N348/spoorlijn door de provincie, wordt door Gedeputeerde Staten overgenomen.

Eetste deel van alinea okay. Dat splitsen van het project is er later bij verzonnen. Door stuurgroep, provincie of Atelier.

Geld
Het is van het grootste belang dat de oorsponkelijk toegezegde rijksmiddelen beschikbaar blijven om de problemen in Dieren te kunnen oplossen. Daarover wordt met de betrokken ministeries overleg gevoerd. Het is de bedoeling nog voor de zomer, wanneer het Masterplan klaar zal zijn, de voortgang met de rijkspartners verder te bespreken.

Punt van aandacht is de bijdrage van het minsterie van LNV (€ 10 miljoen). Deze bijdrage was bedoeld voor het treffen van ecologische maatregelen (ecoduct en bundeling spoor/weg). Dit onderdeel wordt nu losgekoppeld van het verkeersvraagstuk binnen de dorpskern van Dieren. Het college wil onderzoeken of het mogelijk is de verbetering van de ecologische kwaliteit te koppelen aan het project Havikerwaard. Hierover wordt met LNV gesproken.

Als het even kan mag van mij project Havikerpoort, die andere hobby, ook sneuvelen.Dat is voor een groot deel verkapte subsidie aan Middachten.

Stuurgroep
De stuurgroep zal nog enkele keren in de vorm van een bestuurlijk overleg bijeenkomen om standpunten in te nemen over de wijze van afronding van het project Hart van Dieren. Zij zal geen besluiten meer nemen. Deze moeten worden genomen door de besturen van de oorspronkelijke samenwerkingspartners: gemeente, provincie en ProRail.

Wat standpunten! Gewoon afrekenen en wegwezen. Maar dan ook letterlijk. Mogen ze van mij nog een mooie gezamenlijke afscheidsreceptie krijgen in Riviersteen. Lijkt me wel aardig. CDA-er Van Haaren als aanvoerder met in haar kielzog PvdA-er Co Verdaas en de Rhedense vazallen PvdA-er Joop Kock, CDA-er Jan Jansen en VVD-er Hans Elsenaar. Nog mooier als het hele college van B&W, collegiaal als het is, meegaat.
En nu ik toch bezig ben: neem dan ook de leiders en een aantal raadsleden van de raadsfracties van PvdA, VVD, CDA en ChristenUnie mee.

-----------------------
Noot voor de redactie:
Voor meer informatie over dit persbericht kunt u tijdens kantooruren contact opnemen met de afdeling Communicatie, Marga Nijenhuis, (026) 359 90 20 of 06 50 273 035, m.nijenhuis@prv.gelderland.nl.
Na kantooruren kunt u bellen met onze piketmedewerker, 06 50 273 053.

D66 eist alsnog openbaarheid Businesscases Hart van Dieren

Gedeputeerde Saten hebben vandaag formeel besloten om een einde te maken aan de stuurgroep Hart van Dieren.

Dat impliceert dat er inmiddels een officiële reactie van Gedeputeerde Saten op het audit-rapport is. En dat houdt weer in in dat er ook een reactie van de stuurgroep is. Immers, gedeupteerde staten wachtte juist op een reactie van de stuurgroep.

Ingewikkeld hè maar zo stelde gedeputeerde van Haaren, die zelf voorzitter van de stuurgroep is, het in de statenvergadering van januari. Ik heb vandaag via 'n mailtje aan de Gelderse griffie naar die reacties gevraagd. Ik hoop die zsm te ontvangen.

De stuurgroep kan wel worden opgeheven maar ze moet de overdracht cq beëindiging wel even correct regelen. Naast een officiële reactie op het rapport dient de stuurgroep te zorgen voor een gedetailleerde en nauwkeurige financiële afrekening.
Waar is het geld gebleven? En hoeveel is er nu precies over? Hoe zit het met de bijdragen van de verschillende partijen?

In onderstaande mail (vandaag verzonden) vraagt D66-fractievoorzitter Martijn Leisink naar aanleiding van het GS-besluit via de griffie om openbaarheid van de businesscases.
---------------------------------------------------------------------------------

Beste Griffie,

Nu GS vandaag formeel besloten hebben dat het project Hart van Dieren
niet op de oorspronkelijke wijze gecontinueerd zal worden, vraagt de
fractie van D66 via jullie aan GS om de geheimhouding die op de business
case van 2005 en van 2007 rust, zo spoedig mogelijk, doch in elk geval
voor de vergadering van de commissie MEZ van 5 maart, op te heffen.
Er kan thans geen sprake meer zijn van geheimhouding op de grond dat
openbaring de economische positie van de provincie zou schaden.

Voor zover er nog sprake zou zijn van geheimhouding op grond van enig
belang uit de WOB, dan verzoekt de D66-fractie nog altijd de business
cases zo veel mogelijk openbaar te maken en aan te geven welke delen
van de business cases op welke grond geheim gehouden worden.

Met vriendelijke groeten,
Martijn Leisink